Европын Холбооны Шүүхийн (CJEU) Ерөнхий зөвлөх Maciej Szpunar хиймэл оюуны салбарт түүхэн жишиг тогтоох C-250/25 дугаартай хэрэг (Like Company v. Google Ireland) дээр албан ёсны хууль зүйн дүгнэлтээ танилцууллаа. Унгарын мэдээллийн веб сайтуудыг эзэмшигч Like Company нь Google компанийн Gemini агентыг сэтгүүл зүйн нийтлэлүүдийг нь зөвшөөрөлгүй хуулбарлаж, хэрэглэгчдэд хураангуйлан түгээсэн хэмээн Будапешт хотын шүүхэд өгсөн юм. Энэ нь Европын дээд шатны шүүх дээр их хэлний загвар болон хэвлэн нийтлэгчдийн эрхийн маргааныг хэлэлцэж буй анхны тохиолдол болж байна.

Сургалтын өгөгдөл ба TDM чөлөөлөлтийн зааг

Ерөнхий зөвлөх дүгнэлтдээ хиймэл оюуны системийн ажиллагааг урьдчилсан сургалт болон бодит цагийн хариулт гэсэн хоёр үндсэн үе шатанд хуваан шинжилжээ. Европын Холбооны Цахим нэгдсэн зах зээлийн удирдамжийн (DSM Directive) 4 дүгээр зүйлд зааснаар текст болон өгөгдөл олборлох (Text and Data Mining буюу TDM) үйл явц нь тодорхой нөхцөлд зохиогчийн эрхийн зөрчилд тооцогдохгүй байх боломжтой.

  • Хууль ёсны нэвтрэлт: Хөгжүүлэгч компани нь зөвхөн олон нийтэд нээлттэй, хууль ёсны дагуу хандах боломжтой веб хуудаснуудаас өгөгдөл цуглуулсан байх ёстой.
  • Татгалзах эрхийг хүндэтгэх: Хэрэв хэвлэн нийтлэгч тал robots.txt эсвэл машин унших боломжтой тусгай протоколоор өгөгдлөө сургалтад хэрэглүүлэхээс татгалзсан (opt-out) бол технологийн компани заавал тусгай зөвшөөрөл буюу лиценз авах үүрэгтэй.

Бодит цагийн RAG хайлт яагаад хууль зөрчих вэ?

Харин хиймэл оюуны агент нь хэрэглэгчийн асуултад хариулахдаа RAG (Retrieval-Augmented Generation) буюу бодит цагийн мэдээлэл шүүх технологи хэрэглэн веб сайтуудаас шууд мэдээ татаж хариулах үед хуулийн хариуцлага огцом чангарна гэж дүгнэв. Удирдамжийн 15 дугаар зүйлээр хамгаалагдсан хэвлэн нийтлэгчдийн зэргэлдээх эрх дараах тохиолдолд зөрчигдөнө:

  • Техникийн хамгаалалтыг тойрох: Төлбөртэй хаалт (paywall) болон хандалтын хязгаарлалтыг тойрч гарсан тохиолдолд шууд хууль бус үйлдэлд тооцогдоно.
  • Эх сурвалжийг орлох хуулбар: Агент нь зөвхөн бодит баримтыг дурдахаас хэтэрч, анхны нийтлэлийн өвөрмөц үг хэллэг, бүтцийг давтан гаргаснаар уншигч эх веб сайт руу орох шаардлагагүй болгож байвал энэ нь зохиогчийн эрхийн шууд зөрчил болно.

Салбарт үзүүлэх нөлөө

Ерөнхий зөвлөхийн дүгнэлт нь шүүхийн эцсийн шийдвэр биш боловч Европын Холбооны Шүүх ихэнх тохиолдолд уг зөвлөмжийг үндэслэн зургаан сарын дотор эцсийн шийдвэрээ гаргадаг уламжлалтай. Хэрэв уг дүгнэлт хэвээр батлагдвал Google, OpenAI, Anthropic зэрэг компаниуд Европын зах зээлд бодит цагийн веб хайлттай агент ажиллуулахдаа мэдээллийн агентлагуудтай албан ёсны орлого хуваах гэрээ байгуулах зайлшгүй шаардлагатай болно.