2024 оны Физикийн салбарын Нобелийн шагналыг Принстоны их сургуулийн Жон Хопфилд болон Торонтогийн их сургуулийн Жеффри Хинтон (Geoffrey Hinton) нарт олгохоор зарласан нь хиймэл оюуны түүхэн дэх хамгийн өндөр үнэлэмж байлаа. 40 гаруй жилийн турш хиймэл оюуны өвөлжилтийн хүйтэн он жилүүдэд нейрон сүлжээний онолыг ганцаар тээж явсан түүнийг дэлхий даяар "AI-ийн загалмайлсан эцэг" (Godfather of AI) хэмээн хүндэтгэдэг.
Хинтон 1947 онд Лондонгийн Уимблдонд эрдэмтдийн гайхамшигт удамд мэндэлжээ. Түүний элэнц өвөө бол орчин үеийн бүх компьютерийн логик суурь болсон Булийн логикийг (Boolean logic) зохиосон алдарт математикч Жорж Буль билээ. Мөн түүний үеэл эгч Жоан Хинтон Лос Аламосын Манхэттен төслийн цөмийн физикч байв. Ийм суут удамд өссөн тэрбээр багаасаа хүний уураг тархи яаж ажилладаг тухай асуултад хариу олохоор амьдралаа зориулжээ.
Кембрижийн их сургуульд байгалийн ухаан, физик, дараа нь сэтгэл судлалаар суралцаж 1970 онд төгссөн. Тэр үед компьютерээр хүний тархийг дуурайлгаж болно гэдэгт хэн ч итгэдэггүй байв. 1978 онд Эдинбургийн их сургуульд хиймэл оюунаар докторын зэрэг хамгаалсан бөгөөд түүний удирдагч багш нь нейрон сүлжээний судалгааг цагийн гарз хэмээн хориглож байсан ч Хинтон өөрийн үзэл бодолдоо үнэнч үлдсэн юм.
- 1986 (UCSD & Backpropagation): Дэвид Румельхарт, Жеймс Макклелланд нарын хамт нейрон сүлжээний алдааг буцаан тархааж жингүүдийг шинэчилдэг Backpropagation алгоритмыг Nature сэтгүүлд нийтэлсэн. Энэ нь орчин үеийн бүх хиймэл оюуны үндсэн хөдөлгүүр болсон юм.
- 1987 оноос хойш (Торонтогийн их сургууль): Канадыг дэлхийн хиймэл оюуны төв болгож, Илья Суцкевер, Янн ЛеКун зэрэг сод эрдэмтдийг сургаж гаргасан.
- 2013–2023 (Google): Google түүний байгуулсан DNNresearch-ийг худалдаж авснаар Хинтон 10 жил Google-д дэд ерөнхийлөгчөөр ажилласан.
2023 оны 5-р сард 75 насандаа Хинтон Google-ийн дэд ерөнхийлөгчийн өндөр албан тушаалаас гэнэт огцорсон. Түүний шалтгаан нь: "Би өөрийн бүтээсэн технологийн аюулыг ямар нэгэн компанийн эрх ашигт баригдалгүйгээр хүн төрөлхтөнд илэн далангүй анхааруулахыг хүссэн" явдал байв. Тэрбээр хиймэл оюун 5-20 жилийн дотор хүнээс илүү ухаалаг болж, хүн төрөлхтнийг эрхшээлдээ оруулах магадлал 10-20% байгааг сануулж байна.
Түүний нээсэн Backpropagation алгоритмгүйгээр өнөөдрийн дэлхий дээрх нэг ч GPT, Gemini, Claude, автономит машин оршин тогтнох ямар ч боломжгүй байсан билээ. Тэр бол орчин үеийн хиймэл оюуныг ганцаараа тээж авчирсан үндэслэгч эцэг юм.
Нобелийн шагнал хүртсэнийхээ дараа тэрбээр дэлхийн өнцөг булан бүрт лекц уншиж, их гүрнүүдийн засгийн газруудад хиймэл оюуны хөгжлийг цэргийн зориулалтаар ашиглахыг нэн даруй зогсоохыг уриалж байна.
