2018 онд Компьютерийн шинжлэх ухааны Нобелийн шагнал гэгддэг Тьюрингийн шагналыг Жеффри Хинтон, Янн ЛеКун нарын хамт хүртсэн Ёшуа Бенжио (Yoshua Bengio) бол гүн сургалтын (Deep Learning) тулгын гурван чулууны нэг билээ. Тэрбээр бусад шилдэг эрдэмтэд шиг том корпорацуудад өндөр цалинтай очихоос эрс татгалзаж, академик судалгааны эрх чөлөөгөө хадгалан дэлхийн хамгийн нөлөө бүхий бие даасан дуу хоолой хэвээр үлдсэн юм.

Бенжио 1964 онд Парист төрсөн. Түүний эцэг нь эм зүйч, эх нь уран зохиолын багш бөгөөд Мароккогийн еврей гэр бүл байв. Тэрбээр багадаа шинжлэх ухааны зөгнөлт зохиол, математикт шимтдэг хүү байсан бөгөөд гэр бүл нь Канад руу нүүснээр Монреаль хотод дунд сургуулиа төгсжээ.

Тэрбээр Канадын тэргүүлэх МакГилл их сургуульд цахилгааны инженер, компьютерийн ухаанаар бакалавр, магистр, докторын зэргээ хамгаалсан. 1980-аад оны сүүлээр хиймэл оюуны өвөлжилт эхэлж, бүх судлаачид нейрон сүлжээг шоолон орхиж байхад Бенжио хүний тархи шиг суралцдаг сүлжээ л ирээдүйг шийднэ гэдэгт хатуу итгэж үлдсэн юм. Докторын дараа MIT-д Майкл Жорданы лабораторид, Bell Labs-д Янн ЛеКунтэй хамт постдок судалгаа хийжээ.

1993 онд тэрбээр Монреалийн их сургуульд профессор болсноор өөрийн лабораторийг байгуулсан. Улмаар энэ нь өргөжсөөр өнөөдөр дэлхийн хамгийн том академик хиймэл оюуны төв болох Mila (Квебекийн хиймэл оюуны хүрээлэн) болсон бөгөөд 1000 гаруй олон улсын судлаачдыг нэгтгэсэн эрдэм шинжилгээний аварга эзэнт гүрэн болжээ.

  • Word Embeddings (2003): Түүний нийтэлсэн өгүүлэл нь үгсийг компьютер ойлгох вектор тоон орон зайд буулгах зарчмыг анх гаргаж ирсэн. Энэ нь өнөөдрийн бүх LLM загварын суурь тулгуур юм.
  • Attention Mechanism (2014): Дмитрий Бахданаутай хамтран "Neural Machine Translation by Jointly Learning to Align and Translate" өгүүлэлдээ Attention механизмыг анх зохиосон нь 2017 онд Google-ийн алдарт Transformer архитектур төрөх үндэс болсон.

Бенжио бол арилжааны ямар ч хувьцаа, эрх ашиггүйгээр зөвхөн хүн төрөлхтний ирээдүйг бодож үнэнийг хэлдэг хамгийн өндөр жинтэй эрдэмтэн юм. Тэрбээр хиймэл оюун хүнээс илүү ухаалаг болох үед биологийн зэвсэг бүтээх, кибер сүлжээг эвдэх аюул бодит болохыг математик нотолгоотойгоор засгийн газруудад сануулж байна.

Өдгөө Бенжио НҮБ болон олон улсын засгийн газруудын түвшинд "Хиймэл оюуны үл дэлгэрүүлэх Олон улсын гэрээ" батлуулахаар Блетчли Парк, Сөүлийн дээд хэмжээний уулзалтуудад шинжлэх ухааны ерөнхий зөвлөхөөр ажиллаж байна.