2024 оны 10 дугаар сард Шведийн Хааны Шинжлэх Ухааны Академи Химийн салбарын Нобелийн шагналыг Google DeepMind-ийн гүйцэтгэх захирал Дэмис Хассабис (Demis Hassabis) болон Жон Жампер нарт олгохоор зарласан нь хиймэл оюуны түүхэнд цоо шинэ хуудас нээсэн билээ. Тэрбээр компьютерийн алгоритмаар байгалийн бүх мэдэгдэж буй 200 сая гаруй уургийн бүтцийг тайлсан нь хүн төрөлхтний анагаах ухааны хамгийн агуу нээлтүүдийн нэг болсон юм.

Дэмис Хассабис 1976 онд Лондон хотын хойд хэсэгт Грек-Кипр гаралтай дуучин, зураач эцэг болон Хятад-Сингапур гаралтай эхийн гэр бүлд ууган хүү болон мэндэлжээ. 4 настайдаа эцэг болон авга ахынхаа шатар тоглохыг харж сурсан тэрбээр хэдхэн сарын дараа насанд хүрэгчдийг хожиж эхэлсэн бөгөөд 13 насандаа дэлхийн өсвөрийн шатрын чансааны 2 дугаарт (Юдит Полгар мастерын ард) бичигдэж байв. 8 настайдаа өөрийн анхны ZX Spectrum компьютерийг шатрын тэмцээний шагналын мөнгөөрөө авч, ном харж байгаад код бичиж сурсан нь түүнийг машин яаж сэтгэж чадах вэ гэсэн асуултад хөтөлжээ.

Хассабис ердөө 16 насандаа Кембрижийн их сургуульд шалгалт өгч тэнцсэн боловч сургуулийн зүгээс хэт залуу тул нэг жил завсарлахыг зөвлөжээ. Энэ чөлөөт жилдээ тэрбээр Bullfrog Productions-д орж ажилласан байна. Улмаар 1994 онд Кембрижийн их сургуулийн Квинс коллежид компьютерийн ухаанаар суралцаж, 1997 онд онцлох амжилттай (Double First-class Honours) төгссөн. Тэрбээр жинхэнэ хиймэл оюун бүтээхийн тулд эхлээд хүний тархины биологийг ойлгох ёстойг ухамсарлаж, 2005 онд University College London (UCL) системд танин мэдэхүйн нейробиологиор докторын зэрэг хамгаалсан юм. Түүний хүний дурсамж, төсөөллийг судалсан өгүүлэл 2007 онд Science сэтгүүлээс оны шилдэг 10 шинжлэх ухааны нээлтийн нэгээр нэрлэгдэж байв.

  • 1993–1994 (Bullfrog Productions): Домогт тоглоом зохион бүтээгч Питер Молиньютай хамтран сая сая хувь борлогдсон Theme Park тоглоомын хиймэл оюуныг кодолсон.
  • 1998–2005 (Lionhead Studios & Elixir Studios): Өөрийн бие даасан тоглоомын компанийг байгуулж, 60 гаруй инженерийг удирдан Republic: The Revolution болон Evil Genius тоглоомуудыг гаргасан.
  • 2010–2014 (DeepMind Technologies): Шэйн Легг, Мустафа Сүлейман нарын хамт Лондонд DeepMind-ийг үүсгэн байгуулж, анхны бататгалтай гүн сургалтыг (Deep Reinforcement Learning) эхлүүлсэн.
  • 2014 оноос хойш (Google DeepMind): Google компани DeepMind-ийг 650 сая доллароор худалдаж авсны дараа Хассабис судалгааны бүрэн бие даасан эрхээ хадгалан гүйцэтгэх захирлаар үлдсэн. 2023 онд Google Brain болон DeepMind нэгдэхэд тэрбээр нэгдсэн Google DeepMind-ийн ерөнхий удирдагч болсон юм.

Хассабисын удирдсан багийн хийсэн гол нээлтүүд:

  • AlphaGo (2016): Хүн төрөлхтний хамгийн төвөгтэй оюуны тоглоом болох Го-д дэлхийн 18 удаагийн аварга Ли Сэдолыг 4-1 харьцаатай ялж, дэлхийд хиймэл оюуны шинэ эрин үеийг зарласан.
  • AlphaFold 2 (2020): Биологийн 50 жилийн оньсого болох уургийн 3D нугаралтын бүтцийг 90 гаруй хувийн нарийвчлалтай урьдчилан таамаглаж дэлхийн 2 сая гаруй эрдэмтдэд үнэгүй нээлттэй болгосон.
  • Gemini Multimodal загварууд: Текст, зураг, аудио, видео, кодыг нэгэн зэрэг ойлгодог Google-ийн хамгийн хүчирхэг оюуны суурийг удирдан бүтээв.

Дэлхийн ихэнх технологийн компаниуд хиймэл оюуныг зөвхөн хэрэглэгчийн chatbot, зар сурталчилгааны орлого болгон харж байхад Хассабис хиймэл оюуныг "Суурь шинжлэх ухааны нээлтийн дээд хурдасгуур" (AI for Science) болгон ашиглаж буй цорын ганц хүн юм. Тэрбээр хүн төрөлхтний өмнө тулгамдсан хорт хавдрын эмчилгээ, цэвэр эрчим хүч, хуванцар задлах фермент зэрэг биологийн сорилтуудыг хиймэл оюунаар шийдэж чаддагийг Нобелийн шагналаараа нотолсон билээ.

Өдгөө Хассабис Google DeepMind-ийн 2000 гаруй шилдэг эрдэмтдийг удирдан дараагийн үеийн AGI болон Gemini reasoning загваруудыг хөгжүүлж байна. Мөн түүний үүсгэн байгуулсан Isomorphic Labs компани дэлхийн томоохон эм үйлдвэрлэгчид болох Novartis, Eli Lilly-тэй тэрбум долларын гэрээ байгуулан, урьд өмнө 10 жил зарцуулдаг байсан шинэ эмийн нээлтийг хэдхэн сарын дотор компьютерт загварчлах төслүүдийг удирдаж байна.