Орчин үеийн компьютерийн хараа, гүн сургалтын их тэсрэлт нь Принстон, Станфордын их сургуулийн профессор Фэй-Фэй Ли (Fei-Fei Li)-ийн бүтээсэн ImageNet төслөөс эхтэй билээ. Салбарынхан түүнийг хүндэтгэн "AI-ийн загалмайлсан эх" (Godmother of AI) хэмээн нэрлэдэг бөгөөд TIME100 AI жагсаалтад түүнийг шинэчлэгчдийн тэргүүн эгнээнд мөнхөлсөн юм.

Фэй-Фэй Ли Бээжинд төрсөн ч Сычуань мужийн Чэнду хотод өвөө, эмээгийнхээ гар дээр хүмүүжжээ. Түүний эцэг нь байгаль сонирхогч, эх нь уран зохиолын багш байв. 1992 онд 16 насандаа гэр бүлээрээ АНУ-ын Нью-Жерси мужийн Парсиппани хотод ирэхэд эцэг эх нь англи хэл мэддэггүй байсан тул хими цэвэрлэгээ, угаалгын газар худалдан авч ажиллуулжээ. Ли өдрийн цагаар угаалгын газар хувцас угааж, касс дээр сууж, шөнөөр нь англи хэлний толь бичиг барин физик, математикт шамдсаар Принстоны их сургуульд бүтэн тэтгэлэгтэй элссэн нь түүний амьдралын эргэлтийн цэг байлаа.

Принстоны их сургуульд суралцахдаа Ли физикийн онолоос гадна хүний нүд, тархины харах процессыг сонирхон судалж 1999 онд онц дүнтэй төгсжээ. Түүний дараа Калифорнийн Технологийн Хүрээлэнд (Caltech) шалгаран орж, нэрт эрдэмтэн Пьетро Перонагийн удирдлага дор компьютерийн хараа болон хүний танин мэдэхүйн нейробиологийн уулзвар дээр докторын зэрэг (PhD) хамгаалсан юм. Түүний диссертаци нь машин хэрхэн нарийн төвөгтэй объектуудыг ангилж сурах тухай байв.

  • 2005–2009: Иллинойс болон Принстоны их сургуулиудад туслах профессороор ажиллаж, компьютерийн харааны судалгааны лабораторио байгуулсан.
  • 2009–одоог хүртэл (Станфордын их сургууль): 2013-2018 онд Станфордын Хиймэл оюуны лабораторийн (SAIL) захирлаар ажиллаж, Андрей Карпати зэрэг олон шилдэг докторуудыг бэлтгэсэн.
  • 2017–2018 (Google Cloud): Академик чөлөө авч, Google Cloud-ийн Хиймэл оюун ба Машины сургалтын дэд ерөнхийлөгч бөгөөд ерөнхий эрдэмтнээр ажиллаж, AutoML үүлэн үйлчилгээг зах зээлд гаргасан.
  • 2019 оноос хойш (Stanford HAI): Хүн төвтэй хиймэл оюуны хүрээлэнг (Human-Centered AI Institute) үүсгэн байгуулж, хиймэл оюуныг зөвхөн цэрэг, бизнест биш, хүмүүнлэгийн салбарт хөгжүүлэх бодлогыг манлайлж байна.

2006 онд хиймэл оюуны салбар мухардалд ороод байх үед Фэй-Фэй Ли бүх судлаачдын эсрэг бооцоо тавьжээ. "Асуудал алгоритмдаа биш, харин сургах өгөгдөлгүй байгаад байна. Хүүхэд өдөрт сая сая дүрсийг нүдээрээ харж байж ертөнцийг таньдаг шиг компьютерт асар том өгөгдөл хэрэгтэй" хэмээн тэрбээр Amazon Mechanical Turk ашиглан 14 сая зургийг 22,000 ангиллаар шошголж ImageNet-ийг бүтээсэн. 2012 онд Алекс Крижевский, Жеффри Хинтон нар ImageNet дээр AlexNet гүн нейрон сүлжээг ажиллуулснаар орчин цагийн хиймэл оюуны эрин үе эхэлсэн түүхтэй.

Фэй-Фэй Ли-гийн үүсгэсэн ImageNet байгаагүй бол өнөөдрийн GPT, Claude, автономит машинууд болон компьютер харааны нэг ч систем бий болохгүй байсан билээ. Тэрбээр хиймэл оюуны түүхэнд өгөгдлийг алгоритмын дайтай үнэ цэнтэй болгосон хамгийн анхны эрдэмтэн юм.

2024 онд Фэй-Фэй Ли өөрийн шинэ стартап World Labs-ийг үүсгэн байгуулж, Andreessen Horowitz, Radical Ventures зэрэг сангуудаас 230 сая долларын санхүүжилт татан 1 тэрбум долларын үнэлгээнд хүргэлээ. World Labs-ийн зорилго бол хиймэл оюунд зөвхөн 2 хэмжээст текстийг биш, харин бодит 3 хэмжээст физик ертөнцийн орон зай, геометр, хөдөлгөөний хуулиудыг сургах "Spatial Intelligence" (Орон зайн оюун ухаан) юм. Энэ нь дараагийн үеийн хүн дүрст роботуудын биет ертөнцөд ажиллах тархи болох юм.